İnsan ve YaşamTeknoloji&Bilim

DİJİTAL HASTANELER

GELECEĞİN HASTANELERİ DİJİTAL HASTANELER

Dijital hastaneler geliyorTeknolojideki gelişmeler, hastanelerde de operasyonel anlamda ve uygulama modellerinde birçok değişikliği gündeme getirecek. Geleceğin hastanesi daha çok “entegre dijital” bir yapıya kavuşacak. Hastane mimarisi de bu değişime göre şekillenecek.

Son yıllarda teknoloji ve internet dünyasındaki gelişmeler sağlık sektörünün ilerlemesinde oldukça önemli rol oynadı. Sağlık sektörünün gelecek yıllarda nasıl bir gelişme yaşayacağı ise merak konusu. Teknolojideki gelişmeler, hastanelerde de operasyonel anlamda ve uygulama modellerinde birçok değişikliği gündeme getirecek. Geleceğin hastanesi daha çok ‘entegre dijital’ bir yapıya kavuşacak. Bu da kültürel açıdan rollerin değişmesine, profesyonelleşmeye ve otelcilik özelliklerinin artmasına sebep olacak. Teknolojideki gelişmelerin geleceğin hastanelerini nasıl şekillendireceğine ilişkin öngörüler şöyle:

► Bilişim ve iletişim teknolojilerinin gelişmesine paralel olarak hastaneler gittikçe dijitalleşecek. Yeni uygulama modelleri ve çalışma şekilleri ortaya çıkacak.

► Özel üretilmiş mobil bilgisayarlar ve güçlü kablosuz iletişim teknolojileri sayesinde hastane çalışanları veriye hastanenin her yerinde ulaşabilecekler ve hasta başında veri girebilecekler. Bu uygulama, tıbbi hataların azalmasını ve iş süreçlerinin kısalmasını sağlayacak.

► Barkod ve RFID uygulamaları hızlı kimlik tanımlama, hızlı karşılaştırma yapma (kan-hasta, anne-bebek), cihazhasta-personel takip özellikleri ile tıbbi hataları önleme ve iş süreçlerini hızlandırma amacıyla sıklıkla kullanılacak.

► Güçlü hastane bilgi sistemleri ve PACS (görüntülerin dijital olarak alındığı ve saklandığı sistemler) sayesinde regülatif gereklilikler dışında filmsiz ve kağıtsız hastanelere geçiş gerçekleşecek.

ROBOTİK UYGULAMALAR YAYGINLAŞACAK

► Robotik uygulamalar yaygınlaşacak. İlaç dağıtımından cerrahi bazı prosedürlere kadar robotlar hastane yaşamında kullanılacak.

► e-Reçete, e-İmza gibi uygulamalar hastane işlemlerinde yaygınlaşacak.

► Ayakta veya yatan her hastanın tüm tıbbi verileri “Elektronik hasta kaydı” olarak toplanacak. Bu veriler, geçmişte uygulanan prosedürleri, tedavileri, istenen teknikleri ve yapılan tanıları kronolojik olarak bilgi halinde doktora açılacak, doktorun çok daha ciddi ayırıcı tanı yapmasına, daha fazla bilgiyle karar vermesine sebep olacak. Kanıta dayalı tıp, gelecekte önlenebilir tıbbi hatalardan arınmamız için etkili bir platform teşkil edecek.

MİMARİ NASIL ŞEKİLLENECEK?

Hastane mimarisindeki trendleri ise şöyle sıralayabiliriz:

► “Healing”(İyilik halinin yaygınlaştırılması) konseptinin ön plana çıkması ile birlikte, hasta yakınının hastayla birlikte olması, temas etmesi, konuşması destekleniyor. Hasta odalarını tasarımlarken hasta yakını için bir mahal eklenmesi yaygınlaşıyor. Bunun nedeni; odada sevilen/güvenilen birinin varlığının iyileşme sürecini hızlandırdığının araştırmalarla ortaya konmuş olması.

► Acil servislerin, yeni uygulamalarda hastanenin ön kapısı olması tasarlanıyor. Yeni hastane tasarımlarında acil servis alanları çok büyüyor ve tüm teknolojiyle donatılıyor.

► Universal ameliyathaneler yaygınlaşacak. MR ve tomografi gibi ağır cihazlar hareketli platformlar üzerinden ameliyathaneye sokulacak ve operasyon anında ameliyat masasında çekim yapılabilecek.

► Hastanelerde akıllı bina uygulaması rutinleşecek.

► Hastaneler mekanda kullanılacak renklerden, seçilecek halısına kadar hastanın iyileşme sürecine etkisi ve hastane çalışanının memnuniyeti göz önüne alınarak donatılacak.

Binaların ömrü yaklaşık 50 yıl olarak kabul ediliyor. Oysa günümüzde teknolojinin hızlı ilerlemesiyle birlikte iş yapma süreçleri de değişti. Bundan 10 yıl sonra teknolojinin bizi hangi noktaya taşıyacağını bugünden öngöremiyoruz. Bu nedenle, günümüzde binaların işlevleri esnekleşiyor. Hastaneler, konutlar ve otellerin işlevleri iç içe geçmiş durumda. Her bina kendi içinde de değişik kullanımlara izin verecek biçimde tasarlanmalı. Şimdiden hastaneler, alışveriş merkezleriyle iç içe planlanıyor. Hasta odaları hastanın çalışmasına olanak tanıyacak şekilde düzenleniyor. Aynı zamanda hasta odaları, hastaya evini aratmayacak unsurlarla donatılıyor. Günümüzde otel lobileriyle hastane giriş hollerini ayırt etmek neredeyse olanaksızlaşıyor.

BİNALAR ESNEK KULLANIMA OLANAK SAĞLAYACAK ŞEKİLDE PLANLANMALI

Biz mimarlara düşen görev, binanın mevcut fonksiyonu ne olursa olsun ileride esnek kullanıma olanak sağlayacak biçimde planlanması olmalı. Katlarda taşıyıcı sistem modülleri buna göre belirlenmeli. Birleşebilen/bölünebilen modüller tasarlanmalı. Teşhis birimlerinde yerleşim planlarını tamamen tıbbi cihazların yönlendireceği öngörülmeli. Buna bağlı olarak mekanik, elektrik/elektronik altyapının esnek tutulması dikkate alınmalı. Binalarda mekanik ve elektrik sistemlerine ayrılan alanlar her projemizde artıyor. Mühendislik öngörüleri de zaman içinde gelişebilecek bu tür ihtiyaçları dahil etmeli.

TEKNOLOJİ VE TIPTAKİ GELİŞMELERİN HASTANE MİMARİSİNE ETKİLERİ

Gelecekte sağlık hizmetleri daha ağırlıklı olarak evlerde gerçekleşecek. Önleyici tıp ile birlikte hastalıkları daha başlamadan engellemek mümkün olacak. Uzaktan teşhis ve izleme yöntemlerinin gelişmesiyle, hastaneye geliş-gidişler azalacak. Bugün bildiğimiz hastalıkların çoğunun, evden tedavi edilmesi mümkün olacak. Bu nedenle hastanelerde bekleme ve poliklinik alanlarının azalması söz konusu olabilir. Buna karşılık, hastanelerin daha çok acil ve cerrahi müdahaleler için kullanılacağını; acil tıp birimlerinin artacağını; ameliyathane ve yoğun bakım birimlerine ağırlık verileceğini düşünebiliriz. Bu öngörüyle birlikte, teknolojinin ağırlık kazanacağını ve hastanelerin bilgi-işlem donanımının öne çıkacağını söylemek mümkün. Yatan hastaların ağırlıklı olarak yoğun bakım hastaları olacağı varsayıldığında, hastanelerin bugün olduğu gibi ev veya otel niteliğinde olmalarına gerek kalmayabilir. Geleceğin hastaneleri çoğunlukla acil ve cerrahi müdahaleler için kullanılacaksa, hastalara yönelik olmaktan çok, sağlık çalışanları ve tıbbi cihaz teknolojilerine yönelik planlanacaktır.

HİZMETLERİN BİR BÖLÜMÜ ROBOTLAR TARAFINDAN VERİLECEK

Buna karşılık hekimlik ve hemşirelik hizmetlerinin farklı boyutları olacağını söyleyebiliriz. Evde yapılacak işlemlerle hastaneden verilecek hizmetler konusunda değişiklikler bekleyebiliriz. Bugün insanlar tarafından verilen sağlık hizmetlerinin bir bölümünün robotlar tarafından yapılacağı da düşünüldüğünde hastanelerin ileride işlevsel ağırlıklı teknoloji üslerine dönüşeceğini öngörebiliriz. Ayşe Hasol Erktin Has Mimarlık Hastaneler işlevsel ağırlıklı teknoloji üslerine dönüşecek Bugün insanlar tarafından verilen sağlık hizmetlerinin bir bölümünün robotlar tarafından yapılacağı da düşünüldüğünde hastanelerin ileride işlevsel ağırlıklı teknoloji üslerine dönüşeceğini öngörebiliriz. Hastanelerin bilgi-işlem donanımının öne çıkacağını söylemek mümkün.

GELECEĞİN HASTANELERİ

Sağlıklı bir yapı, mimari ve tüm teknik projelerinin birbiriyle uyumlu olarak tasarlanmasıyla ortaya çıkmalıdır. Tasarım aşamasında tüm projeler ne kadar koordineli bir çalışmayla ortaya çıkarılırsa, uygulamada da sorunlar o derece azaltılabilir. Sağlık yapıları, sağlık hizmetlerini yerine getirmek amacıyla yapılan, çok fonksiyonlu insan ekolojisinin ve çevresel ekolojinin dikkate alınarak tasarlanması gereken önemli yapılardır. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde, hastaneler gibi bazı önemli ve özel yapılar, öngörüler yaparak tasarlanmalı ve çeşitli simülasyonlarla test edilmelidir. Hastane çevresindeki yapılaşma, yeşil alan özellikleri, bina yönelimi ve elektrik, su, kanalizasyon, doğal gaz gibi altyapı hatlarının geçiş güzergahları dikkate alınmalı aynı zamanda hastanenin artabilecek belirli bir hasta kapasitesine de uyum sağlaması gerekir. Binalarda mekanik ve elektrik tesisat birbiriyle uyum içinde olmalı ve birlikte tasarlanmalıdır. Bu şekilde, binada otomasyon ve enerji tüketiminin izlenmesi daha kolay sağlanabilir. Otomasyon ve enerji tüketiminin izlenmesi, verimsiz kullanımlar tespit edilir ise kısa sürede müdahale edilmesine olanak tanınmalıdır. Ayrıca benzer hizmetlerin tek çatı altında toplanmasıyla, o hizmete özel tesisat merkezileştirilerek hem yapım hem de işletmede verimlilik ve kolaylık sağlanabilir. Yapı bileşenleri, (dolgu ve betonarme duvar ve yüzeyler, taban, tavan döşeme, toprak temaslı yüzeyler, çatı gibi) enerji verimliliği sağlayan, sürdürülebilir, geri dönüştürülebilir ve çevreye duyarlı malzemeler kullanılmalıdır. Enerji verimliliği açısından, bina kabuğunda ısı yalıtımı ile iklimlendirilen havanın içeride muhafaza edilmesi her mevsimde büyük önem taşır. Tüm bunlar dikkate alındığında, yapı ve kullanıcı konforu göz önüne alınırken, aynı zamanda doğa dostu ve enerji etkin sağlık yapıları tasarımının da hayata geçirilmesi söz konusu olabilmelidir.

ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN SAĞLANMASI ÖNEMLİ

Elektrik, mekanik, su tesisatlarında ve sağlık hizmetleri sağlayan diğer ekipmanlarda düşük enerji tüketen ekipmanların kullanılması, enerji verimliliği sağlanmasında önem arz eder. Ayrıca enerji tüketimini azaltmak için, doğal aydınlatmadan ve havalandırmadan olabildiğince faydalanmak sağlık hizmetlerinin işlevselliği için çok önemlidir. Yapılarda, yenilenebilir enerji kaynaklarından faydalanılması, binada tüketilen enerjinin bir kısmının üretilmesi çevreci ve giderek yaygın hale gelen önemli bir girişimdir. Yapının coğrafi konumuna ve diğer lokasyon özelliklerine bağlı olarak güneş, rüzgar ve biyokütle santralleri enerjileri üretim yöntemleri olarak tercih edilebilir. Geleceğin hastaneleri yapay zeka destekli ileri seviye otomasyon (IoT) sistemleri ile kendi kendisini enerji verimliliği için optimize edecek ve sorunları tespit edecek. Bu hastaneler önceden ayarlanmış değerlere göre değil, anlık değişikliklere bağlı olarak davranış değişikliği gösterebilecek ve kendi sahasında yenilenebilir enerji üretimi ile enerji ihtiyacını mümkün olduğunca şebekeden bağımsız olarak karşılayabilecek.

Örneğin; Onur Enerji, Özyeğin Üniversitesi EÇEM ile birlikte AB 7. Çerçeve Projeleri tarafından desteklenen BRICKER projesi kapsamında, Adnan Menderes Üniversitesi Hastanesi’nin yenilenebilir enerji kaynaklarından faydalanmasına bir proje ortağı olarak yardımcı olmuştur. Üniversite hastanesinde solar termal güneş panelleri (PTC), organik rankin (ORC) çevrimi ve adsorpsiyon teknolojileri ile elektrik, ısıtma ve soğutma enerjileri üretilmiştir. Ayrıca diğer enerji verimliliği çözümleriyle birlikte hastanede yüzde 50 enerji verimliliği hedeflenmiştir. Benzer projelerin yaygınlaşarak artması için tek yapılması gereken artık harekete geçmektir. Onur Günduru Onur Enerji – Teknik Müdür Hastaneler kendi enerji ihtiyacını karşılayacak Geleceğin hastaneleri yapay zeka destekli ileri seviye otomasyon (IoT) sistemleri ile kendi kendisini enerji verimliliği için optimize edecek ve sorunları saptayacak. Kendi sahasında yenilenebilir enerji üretimi ile enerji ihtiyacını mümkün olduğunca şebekeden bağımsız olarak karşılayabilecek.

Dünyada hastane mimarisindeki talepler hastaya ve tedavi şekline özel çözümler üretilmesi yönünde gelişiyor. Hastaya ve hastalıklara özel ihtiyaçlara göre tedavi alanlarının da mimarisinin değiştirilmesi veya geliştirilmesi talep ediliyor. Gün ışığının hastalar üzerindeki olumlu etkisi gözlemlendikçe hastanelerin kalbinde yer alan ameliyathane, derlenme gibi tedavi alanlarının içine dahi kontrollü bir şekilde gün ışığı alınması amaçlanıyor artık. Bu durum hastane yapılarının planlamasında günden güne ön plana çıkıyor. Sağlık yapılarının mimarisinde bir diğer gözlenen gelişme ise bu binaların daha verimli şekilde çalışmasına yönelik yapılan düzenlemeler. Örneğin artık hastaların ve ziyaretçilerin sirkülasyonundan çok, personelin ve ekipmanın sirkülasyonunun daha verimli şekilde çözülmesi sağlık yapılarının tasarımlarını yönlendiriyor. Teknolojinin getirdiklerini tahmin etmek çok zor. İlk akla gelen büyük ve ağır cihazların giderek küçülmesi ile mekânsal ve strüktürel ihtiyaçların buna göre değişmesi. Ancak küçülen ve ekonomik hale gelen cihazların sayılarının artması da aynı anda gündeme geliyor. Yani boyut olarak küçülen cihazlar sayıca arttığı için başka bir mekânsal çözüm gerekebiliyor. Dolayısıyla tasarlanan her sağlık yapısının tıp teknolojisindeki gelişmelerle birlikte dönüşüme açık olması ve esnek mekansal çözümler sunabilmesi önem kazanıyor.

VERİMLİ ÇALIŞAN KÜÇÜK SAĞLIK YAPILARI

Her geçen gün uzaktan tanı teknolojilerinin gelişmesi ile birlikte, hastanın ve tedavi edenin aynı mekanda buluşma zorunluluğu azalıyor. Kolunuzdaki saat bile, sağlık verilerinizi işleyen ve denetleyenlere ulaştırabiliyor. Bu gibi teknolojiler gelecekte doktorun siz rahatsızlanmadan ayağınıza gelmesini sağlayacak. Yani devasa yapılardansa daha verimli çalışan daha küçük sağlık yapıları karşımıza çıkacaktır. Selim Cengiç Kreatif Mimarlık Hastanelerde esnek mekansal çözümler önem kazanıyor Tasarlanan her sağlık yapısının tıp teknolojisindeki gelişmelerle birlikte dönüşüme açık olması ve esnek mekansal çözümler sunabilmesi önem kazanıyor. Devasa yapılardansa daha verimli çalışan daha küçük sağlık yapıları karşımıza çıkabilir.

Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı