İnsan ve YaşamSaglık

Fobilerimiz ve Uçuş Fobisi

Fobilerimiz ve Uçuş Fobisi

Korku normal ve oldukça sıradan bir duygudur ve kökeni tartışmalıdır. Korkunun objesi gerçek ya da hayal ürünü mantıklı ya da
mantıksız olabilir. Bu şekilde irrasyonel olanlara fobi adı verilir. Fobi Yunanca bir kelimedir (phobos) anlamı kaçmaktır.
Adından da belli olduğu gibi fobi korku ile kaçınma arası bir duygudur.Fobi ile korku ya da korkaklık farklı olgulardır. Fobik
kişi sadece fobik olduğu şeyden kaçınır. Başka konularda ise oldukça girişken ve cesur olabilir. Sonuçta; bir veya birkaç fobimiz
olması her şeyden korktuğumuz anlamına gelmez. Fobik davranış psikiyatride bir anksiyete bozukluğu olarak değerlendirilir.
Anksiyete, gerginlik stres, endişe kelimelerine karşılık gelir, Uçuşun her hangi bir kademesinde fobisi olanlar gergin ve
endişeli olabilen insanlardır. Öğrenilmiş ya da koşullanılmış olan bu duygu birçok fizyolojik değişime, bu değişimlerde korku ve
panik duygusunun oluşmasına neden olur. Gerginlikle baş etmede tedavinin temel noktası, fizyolojik değişimleri kontrol etme ve paniğe dönüşümünü engellemeye dayanır.

Fobilerin kaynağı tecrübeler…

Fobilerin nasıl oluştuğu konusunda birçok teori vardır, ikisi önem kazanmaktadır.

Analitik teoriye göre çocukluk yıllarında başka bir şeyden doğan şiddetli korkular ya da endişeler bilinç dışında başka bir
objeye kanalize ya da sembolize olmaktadır. Köpek ısırması, yangın, trafik kazası v.b olayların yaşanması.

İkincisi ise, Kognitif davranışlı teoriye göre fobi bir şekilde öğrenilmiş ve koşullanılmış kaçınma davranışıdır. Zaman içinde bu
kaçınma giderek benimsenir ve mantıksallaştırılır. Yüksekte olan kişi düştüğünde ya ölür veya sakat kalırdı gibi.

Günümüzde korkuların oluşmasında toplumsal olumsuz koşullanma oldukça önemli bir yer tutar. Aile ortamı, yaşam çevresi, okul, kitaplar, yazılı ve görsel medya sürekli olarak olumsuz koşullanmayı geliştirilmeye devam etmektedir.
Uçuş korkusunun kökeni ne olursa olsun bu korkuyu pekiştiren uçak ve uçuşlarla ilgili olumsuz söylemlerdir. Ne yazık ki medyada uçuşla ilgili haberlerin Çoğu aleyhte olagelmektedir. Uçak düşmeleri, kaçırılma, yamaç paraşütü ve diğer hava araçlan ile atlatılan kazalar yüksek tonda vurgulanmaktadır. Kaptan yorgundu, pilot çılgındı, uçak eskiydi, teknisyenlerden bazı tecrübesizdi vb. yani sebeler uzarda gider…

Bindiğiniz aracın ne kadar saglam olduğunu bilseniz de aklımıza en umadıgımız şeyler gelebilir.
Hava bulutlu ve yağmurluydu, motor anzası biliniyordu, iniş takınılan açılamadı, meydanda yaklaşma sistemleri yoktu, karakutu bulunamadı gibi spekülatif haberleri de sıklıkla duyanz. Havada infilak eden bir uçak pek çok filmde iyi bir efekt olarak kullanılır. Dehşet ve terör te-malan işleneceği zaman havacılık vazgeçilmez bir ortamdır. Açılmayan paraşüt fıkraları, arızalanan veya düşen uçakta son istek dualan peşi peşine eklenir. Hatta havaalanlarına gittiğinizde uçuş emniyetinin hassasiyeti değil uçakta terör olacakmış gibi inceden inceye silah, bomba aramalan yetmiyormuş gibi tırnak makasının bile olmadığını tespit edebilmek X-Ray dan ve metal detektörlerinden taranarak geçiş bile uçmayı korkutucu hale getiren davranışlardır.

Türk sinemasının ünlü karakter oyuncusu Kemal Sunalın var olan kalp hastalığının havaalanına geldiği sırada bir kalp krizine
dönüşmesini bilinçli veya bilinçsiz olarak uçuş fobisine fatura etmek bile olumsuz koşullanmanın bir başka örneğidir. Uçuş fobisi bir kalp krizi nedeni değilir. Kalp krizinin nedeni koroner arter hastalığıdır. Bu olayda korku tetikleyici neden değildir. Medya açısından haber topumsal olumsuz koşullanma reflekslerini güçlü tutmasıdır.

Fobilerin tedavisinde ikinci teoriye yönelik uygulamalar daha yararlı ve daha çabuk sonuç vericidir. Bilgisizlik, fobilerin
gelişmesinde çoğu kez önemli bir yer oluşturmazsa da bilgilendirmek tedavinin önemli bir unsurudur. Bu yöntemle hastanın olumsuz koşullanmaları değiştiriliyor ve pozitif koşullanma, sistematik duyarsızlaştırma ve adım adım gevşeme, benlik gücü kazanma ve üstüne gitme ile fobi yenilebi-liyor. Bunların yanısıra başka psikoterapi teknikleri de kombine ediliyor. (Self imagi-nation, self instruction, Gestald vb).

Farklı fobiler uçuş fobisine neden olabilir

Havacılık ortamında Uçuş fobisi (aviofobi) yanısıra ortamda başka tür fobilerde bulunabilir. Hatta birçok kez korkusuzca uçağa
binmiş insanlarda da uçuş fobisi oluşmasına yolaçan başka bir nedenli yoğun stres görülebilir. Bu strese neden olabilecek majör yaşam olaylarım yaşıyor olma felaket yerine ulaşım, iş kaybı, yakınlarının ölümü vb.) ya da birikmiş minör yaşam olayları olabilir ve birden uçuş korkusu hissedilebilir. Hatta pilotlarda ve diğer uçuş ekibinde de bu nedenlerle sonradan uçuş fobisi ortaya çıkabilmektedir.

Uçuş fobisi genellikle 20-30 yaş arasında kendini göstermektedir. Bu korku cinsiyet, ırk, din, meslek ayrımı göstermeksizin
herkesi tutabilmektedir. Ancak entellektüel, mükem-melliyetçi ve evhamlı titiz insanlarda daha sık görülmektedir. Her kim olursa olsun uçuş korkusu olan birey stres yönetimini öğrenmelidir. Çünkü ank-siyete, gerginlik bu korkunun başlatıcısıdır. Kısacası fobileriniz varsa havacılığın yapıldığı ortamlarda bunları yaşama ihtimaliniz de var demektir. Havacılık aktivitenizi etkileyen herhangi bir fobiniz olması, klast-rafobi, agorafobi, akrofobi ya da panik atak içeriyor olması tedavinizi güçleştirmez uygulananyöntemle korkunuzu yenebilir hatta başka fobileri de yenme potansiyeli kazanabilirsiniz. Havacılık pratiğinde fobilerin değerlendirilmesi Aslmda uçuş korkusu normal kabul edilebilecek bir korkudur. Bir araştırmaya göre insanların %85ginde şu ya da bu derecede uçuştan korku ya da tercih etmeme vardır. İlk uçuşta herkes şu ya da bu şekilde heyecanlanır. Bu heyecan duygusu büyüğü yaranda olan bir çocukta en az seviyede iken 30 lu yaşlarda maksimum seviyededir. Sonuçta sıkça var olan bu korku ile olumlu destekleyici ortamlarda karşılaşıp yenebilmiş olanlar şanslıdır. Tersine olumsuz şartlarda ve sıkça olumsuz koşullanmış olarak karşılaşırsa bu korkunun fobiye dönüşmesi kolay olmaktadır. Yapılan birçok çalışma uçuş korkusu ile stres arasındaki bağı göstermektedir. Birçok kişi, ilk uçağa binişte yüksek korku yaşamaları ile’ o sıralarda başka bir nedenle yaşadıkları akut yada kronik stres yaşıyor içinde olmalan arasındaki yüksek rastlantıyı tanımlamaktadır. Fobi özelliği taşıyan tutum sergileyenlerin belirtisi, hızlı ve düzensiz kalp bulantı hissi zevksiz duruş bir takım düşler.

Peki uçuş korku nasıl yeneriz kurumsal koşullanmalar mümkünmü istenmiyen belirtiler: solunum sıkıntısı, hızlı soluk alıp verme, düzensiz kalp atışları, terleme, bulantı ve bastırılamıyan korkuların hissedilmesidir. Uçuşun zevksiz geçmesini engelleyen bir takım düşünce ve tepkiler bize fobilerimiz şiddeti derecesini test etme imkânı verir.

Uçuş korkumuzu nasıl yenebiliriz? Kurumsal güvenlik

Olumsuz koşullanma refleksi olan fobilerden ancak olumlu koşullanmalar ile kurtulmak mümkün olduğundan önce havacılık hakkında
bilgi edinmemizde yarar var. Uçuş ve güvenlik çok önemli ayrılmaz iki kelime. Uçuşla ilgili her kademede güvenlik en hassas temel
temadır Tüm dünyada uçuş ak-tivelerinden sorumlu ciddi çalışan kurumsal oluşumlar ve her ülkenin uçuş unsurlarım tümüyle
denetlemekle yükümlü organları vardır. Havacılık faaliyetlerinde öncü ve örnek çalışmaları ile tüm dünyada etkisini gösteren
ICAO, FAA, JAA, vb organizasyonlar uçuş güvenliğini sağlayıcı kurallar geliştirmekte ve 0 tolerans ile görevlerini yerine
getirmektedirler.
FAA (Federal Aviation Administration) ABD’de JAA Avrupa birliği bünyesinde kuruldu. Pilot sertifikalan, eğitim okulları, onarım istasyonlan uçak üreten firmaların denetimi, hava trafik kontrol, Havacılık tıbbı, mühendislik gibi konularda denet-menlik yapmakta, AR-GE çalış-malan için teşvik ve sponsorluk yapmayı sürdürmektedirler.

Hava araçları güvenliği küçük büyük boyutu ne olursa olsun, bir uçak güvensizse dünyanın her yerinde uçuştan men edilir. Bu
sektörde güvenlik söz konusu olduğunda masraftan kaçınılmaz. Uçuşta riske müsaade edilmez. Güvenlikte tolerans yoktur. Uçuşla ilgili her olay her kademede kontrol edilir. Pilot, hostes ve diğer görevliler de kendi kontrollerini yaparlar. Bilindiği gibi
yer ekipleri yolcuları ve bagajları kontrol ederler. Bugün bindiğimiz amatör veya ticari uçakların hepsi uçabilirlik özelliğini
sağlayabilmek için sürekli bakımlı olmak zorundadır. Yani her uçuşta hava aracı eksiksiz ve yenilenmiş özelliktedir. Her uçuş
öncesi ve sonrası, 25, 50, 100, 500, 1000 ve 5000 saatlik kontoller testler yapılır.
Özel bakımları yapılarak adeta fabrikadan yeni çıkmış gibi parçaların sürekli yenisi ile değiştirilir. Hayati öneme haiz olan her
unsur yedek sistemli olarak yapılmıştır. Bunun anlamı bir sis tem çalışmazsa onun işini aynı yeterlilikte yapabilecek ikinci bir
sistemin var olması demektir. Bu çiftlenme uçuş güvenliğinin te melidir. Uçuş personelinde de bu çifte güvenlik sürer. Sistemde
iti san hatası faktörü görev dağıtı rruyla en aza düşürülmüştür. Bu alt güvenlik uçak motor sayısında da geçerlidir çift motorlu
bir uçak tek motorla, 4 motorlu bir uçak 2 motorla uçuşu sürdürebilir. Uçuş, pilotlann yer kontrolü ile düzenli irtibatıyla
sürdürülür. Bunun yanışım birde navigasyon sistemi (yön bulma) vardır. Yerde uçaklar teknisyenler tarafından yüzlerce testten
geçirilerek incelenir ve her parça belli bir mivadda yenilenir Uçuş Ekibi Güvenliği: Hava aracının yönetiminde en az iki pilot,
eksiksiz elektronik sistem desteği, hava trafik kontrolörü, uçuş hare kât görevlileri meteoroloji uzmanlan ile en güvenli uçuş
ortamı hazırlanır. Güvenli uçuş için seçilen pilotların en az 5000 saatlik bir test uçuşu sonrasında güvenli ucuşuna izin verilebilir.

Uçuş eğitiminin erken dönem deneyimleri veya uçuş eğitiminin stresi anksieteye yatkın olan bireylerde jeneralize anksiete
durumuna neden olabilir. Anksieteye dirençli olan eğitici ve tecrübeli uçuş personelde tek başına bir uçuş durumunda belirgin bir anksiete nadiren gelişir. Potansiyel olarak böyle bir fobik hastalığı tetikleyecek pek çok tecrübe vardır. Eğer bu yeterli
şiddette ise kişinin bu mesleğini sonlandırmak gerekir. Fobik anksiete hastalıklarının özel formu da uçuş fobisidir.
Sonuç olarak uçaklar uçuş ekibi gerekli her tür konturolden gecirildikten sonra havanmlarına uçuşlarına izin verilir müsade edilir.

Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı